سيد جلال مصطفوى كاشانى
322
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
شنبليله يكى از سبزىهاى معروف است كه در دكان هر سبزىفروش يافت مىشود ، به فرانسه آن را فنوگرس « 1 » و به انگليسى فنوگريك « 2 » و به عربى حلبه « 3 » مىگويند . شنبليله گياهى است از تيرهء گل پروانهاى « 4 » ( پروانهواران ) به بلندى 10 تا 50 سانتىمتر ، گلهاى آن زرد روشن ، مايل به بنفش ، بزرگى آن تقريبا يك سانتىمتر است . ميوهء شنبليله غلاف بلند تيزى است كه درون آن ده تا بيست دانه يا تخم « 5 » قرار گرفته است ، رنگدانهها از زرد حنايى تا قهوهاى تغيير مىكند ، بوى آن قوى و طعمش تلخ و معطر است . امروزه برگ اين گياه را پخته مىخورند و با گوشت لذيذ است و بعضىها براى رفع حدّت طعم ، كم شدن تلخى و بوى آن ، اولا برگ آن را اندكى در آب جوشانده و آن آب را ريخته سپس با قدرى پياز و گوشت ، سرخكرده مىخورند . معمولا ، در ايران از اين گياه براى تهيه كوكو ، كوفته ، پلو و نوعى غذا به نام اشكنه استفاده مىكنند و براى اين كار برگ آن را فقط به كار مىبرند ، ولى در زمان قديم ، دانه يا تخم آن را نيز كوبيده و به شكل آرد ، شبيه آرد نخود به عنوان تغذيه مصرف مىكردند . تعجب نكنيد از اينكه تخم شنبليله را نيز سابقا در انواع مواد غذايى و خوراكىها به كار مىبردهاند ، اين دانه يا تخم نيز مانند نخود ، لوبيا ، عدس ، ماش ، لپه و . . . جزء حبوبات است ؛ همهء اينها بهمنزلهء تخم گياه محسوب مىشوند و همهء آنها به مصرف تغذيهء بشر مىرسند ، ولى در نخود و عدس ؛ مثلا ، برگ و ساقهء گياه جزء سبزيجات خوراكى مصرف نمىشود و فقط دانهء گياه را ، كه عبارت از همان نخود و عدس باشد ، در غذاها داخل مىكنند ؛ حال آنكه در شنبليله ما امروزه فقط برگهاى آن را در غذاهاى خود داخل مىكنيم و سابقا دانه آن هم به صورت آرد در غذاها مصرف مىشد و از نظر اينكه اين دانهها داراى مواد نشاستهاى ، چربى ، پروتئين و سرشار از مقدارى مواد مقوى مانند ليستين ، فسفر و آهن آلى هستند ، سزاوار است مردم آن را مجددا در خوراكىها داخل كرده و مصرف آن را
--> ( 1 ) . Fenugrec ( 2 ) . Fenugreek ( 3 ) . به فتح حاء و سكون لام و فتح باء . ( 4 ) . Papillonaceae ( 5 ) . graines ou semences